www.artnews.gr

Τα Νέα της Τέχνης, μετά την παρουσίαση των πέντε Εργαστηρίων Ζωγραφικής και ενός Εργαστηρίου Γλυπτικής, ολοκληρώνουν το αφιέρωμά τους στη Σχολή Καλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης με το Εργαστήριο Χαρακτικής. Διδάσκοντες του εργαστηρίου είναι ο καθηγητής και διευθυντής Ξενοφών Σαχίνης και ο αναπληρωτής καθηγητής Μανόλης Γιανναδάκης.

Ξ. Σαχίνης - Μ. Γιανναδάκης: «Είμαστε δύο δάσκαλοι κάτω από την ίδια στέγη

και χτίζουμε παράλληλους κόσμους»

Της Αλεξάνδρας Αντωνιάδου

Πότε ξεκίνησε η συνεργασία σας και ποια είναι η δομή και το πρόγραμμα του Εργαστηρίου Χαρακτικής;

Ξενοφών Σαχίνης: Με τον κ. Γιανναδάκη αρχίσαμε να συνεργαζόμαστε το 1997, όταν αναλάβαμε το εργαστήριο της χαρακτικής και των εικαστικών εκτυπώσεων. Η δομή του εργαστηρίου χωρίζεται σε δύο διδακτικές ομάδες ανεξάρτητες η μία από την άλλη στα έτη της κατεύθυνσης. Έχουμε περίπου δέκα φοιτητές ο κάθε δάσκαλος. Η διεύθυνση αλλάζει εφόσον και οι δύο έχουμε τη βαθμίδα του καθηγητή, είναι κάτι καθαρά τυπικό. Είμαστε δύο δάσκαλοι κάτω από την ίδια στέγη και χτίζουμε παράλληλους κόσμους, οι οποίοι πάντα έχουν κάτι να πουν ο ένας στον άλλον. Έχουμε βέβαια και πενήντα περίπου φοιτητές του πρώτου έτους που παίρνουν υποχρεωτικά το μάθημα των στοιχείων χαρακτικής για να μάθουν τι είναι η βαθυτυπία, η αναγλυφοτυπία, η ξυλογραφία και η χαλκογραφία. Στο δεύτερο και τρίτο έτος, αν θέλουν, συνεχίζουν επιλεκτικά το μάθημα.

Μανόλης Γιανναδάκης: Να συμπληρώσω απλά ότι μετά από αυτά τα δύο η τρία πρώτα χρόνια συνεχίζουν να ερευνούν εδώ, πλέον με περισσότερη αποφασιστικότητα, το σχέδιο και το χρώμα, με πιο διευρυμένους τρόπους στην εφαρμογή των γνωστών πλέον τεχνικών της χάραξης για μορφοπλαστικές διαδικασίες, με λίγο έως πολύ πιο ιδιοπροσωπικά χαρακτηριστικά, έτσι ώστε να αναπτύξουν με επιτυχία την πτυχιακή τους εργασία που θα οδηγήσει στην αποφοίτησή τους.

Η επαφή των φοιτητών με το εξωτερικό στις μέρες μας είναι πολύ σημαντική. Προωθείτε κάτι τέτοιο μέσα από το εργαστήριο;

Ξ.Σ: Είμαστε το εργαστήριο που έχει τη μεγαλύτερη συνδεσιμότητα με το εξωτερικό. Έχουμε δεκαεννέα πόλεις που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Erasmus. O κ. Γιανναδάκης ήταν πρωτοπόρος στο να ρίξουμε τις γέφυρες μεταξύ Ελλάδας και Σερβίας. Έχουμε πολλούς φοιτητές που φεύγουν με αυτό το πρόγραμμα στο εξωτερικό, αλλά και πολλούς που έρχονται στην Ελλάδα. Επίσης, πέρυσι πραγματοποιήσαμε και ένα συνέδριο με ομιλητές από ξένα πανεπιστήμια, οι οποίοι παρουσίασαν την προσωπική τους θέση για τις εικαστικές εκτυπώσεις και, ταυτόχρονα, παρουσίασαν τις σχολές στις οποίες διδάσκουν. Η διακίνηση πληροφοριών και γνώσης είναι πολύ σημαντικά στοιχεία της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Μ.Γ: Ήμασταν πάντα θερμοί υποστηρικτές της επικοινωνίας με το εξωτερικό. Να σας πω συγκεκριμένα πως με την ευκαιρία της συνεργασίας του Ξενή Σαχίνη με την Σχολή Καλών Τεχνών της Βαρκελώνης, όλοι οι σπουδαστές των εργαστηρίων χαρακτικής (Έλληνες και Ισπανοί) φιλοτέχνησαν μικρού μεγέθους χαρακτικά έργα με θέμα ένα λογοτεχνικό κείμενο της ισπανικής λογοτεχνίας, ένα πορτφόλιο συνεργασίας που εκτυπώθηκε σε ελάχιστα αντίτυπα. Με την ευκαιρία μιας προπαρασκευαστικής συνεργασίας με τη Σχολή Κάλων Τεχνών της Λιμόζ στη Γαλλία και οι δυο εκπαιδευτικές ομάδες προσκλήθηκαν από τον Μάριο Ελευθεριάδη, συνάδελφο καθηγητή που διδάσκει εκεί, στην εκπόνηση δημιουργικών έργων, μαζί Έλληνες και Γάλλοι σπουδαστές, συνδυάζοντας ταυτόχρονα και το κέρδος μιας γνώσης που επιβάλλεται μέσα από ένα τέτοιο ταξίδι. Πρέπει να αναφέρω, επίσης, ότι κάθε χρόνο ένα τουλάχιστον ταξίδι στην Ευρώπη πραγματοποιείται και διοργανώνεται από καλλιτέχνες ή θεωρητικούς καθηγητές, για να μελετήσουν από κοντά τα μεγάλα μουσεία και τις εκθέσεις (Μπιενάλε Βενετίας – Ντοκουμέντα στο Κάσσελ κ.α.). Είναι πολύ σημαντική παράμετρος γνώσεων ως εμπειρία για την περίοδο των σπουδών των σπουδαστών μας.

Τι θεωρείτε σημαντικό στη διδασκαλία της τέχνης;

Μ.Γ: Το πανεπιστήμιο είναι μια μικρή κοινωνία διδασκόντων και διδασκομένων. Έχει ως άξονα τη γνώση και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Ανάμεσα στις βασικές αξίες είναι και οι παραδοσιακές τεχνικές, γιατί χωρίς την κατάκτησή τους πώς μπορεί να γίνει μια διεύρυνση άλλου τύπου; Εγώ προσωπικά επιμένω σε αυτό το κομμάτι, μέχρι ενός σημείου βέβαια. Από εκεί και μετά, η προσωπική σχέση που έχει ο κάθε φοιτητής και η ανταπόκριση στην ανάπτυξη μιας γλώσσας είναι ξεχωριστά. Με τη βοήθειά μας, μαζί, βρίσκουμε μια μέση λύση για τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσουμε και θα εξελίξουμε όχι μόνο την τεχνική του καθενός, αλλά και τη σκέψη του πάνω σε αυτή τη γλώσσα. Κυρίως από το τρίτο έτος και μετά, εγώ επιμένω σε ένα ξεκαθάρισμα και μια συνειδητή επιλογή προσωπικών σκέψεων. Στη συνέχεια, ο καθένας αναζητάει τη φόρμα του σύμφωνα με τις ιδέες του και τις απόψεις του. Και πάλι όμως εγώ είμαι δίπλα του ώστε να τον βοηθήσω να σκεφτεί συγκριτικά και κριτικά. Υπάρχει μια σχέση διδαχής με την έννοια μαθαίνω, διορθώνομαι και προχωρώ παρακάτω.

Ξ.Σ: Εγώ θα ήθελα να προσθέσω σε ό,τι είπε ο Μανόλης πως επέλεξα να δουλεύω εδώ την προσωπική μου δουλειά και να συμβιώνω με τους νεότερους συναδέλφους, τους φοιτητές. Αυτό που θέλω να θυμούνται από μένα είναι ότι τους δίδαξα πώς οι ίδιοι να αρθρώνουν τον προσωπικό τους λόγο, ο οποίος θέλω να είναι διαφορετικός από το δικό μου, να κρατήσουν το δικαίωμα στην επιλογή της φόρμας που μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από αυτή με την οποία εγώ εκφράζομαι. Τους παροτρύνω να αναλαμβάνουν τον ευγενή κίνδυνο της αποτυχίας, να δοκιμάζουν πάντοτε, να μη μένουν στάσιμοι. Αυτό που με ενδιαφέρει στη διδασκαλία της τέχνης είναι περισσότερο η διδασκαλία της καλλιτεχνικής συμπεριφοράς, το πώς αντιλαμβάνεσαι και εμπλέκεσαι σε αυτή την πνευματική λειτουργία που λέγεται τέχνη, τι ευθύνες αναλαμβάνεις και τι ρίσκα παίρνεις.

Θεωρείτε σημαντική τη συνεργασία μεταξύ των φοιτητών;

Μ.Γ: Βεβαίως. Πιστεύω ότι η συνεργασία είναι ένας δημιουργικός διάλογος στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας και με τους διδάσκοντες, αλλά και μεταξύ των φοιτητών. Είναι σημαντικό να καταλάβουν οι φοιτητές πως τους δίνεται μια ευκαιρία την οποία πρέπει να εκμεταλλευτούν με όσους περισσότερους τρόπους μπορούν.

Ξ.Σ: Είναι σημαντικό ότι έχουμε ένα μικρό αριθμό φοιτητών στο εργαστήριο και είναι πιο εύκολο να επικοινωνήσουν, να συνδεθούν μεταξύ τους και να απολαύσουν τη συμβίωση, η οποία μπορεί να αρχίσει από το συναδελφικό άγγιγμα στον ώμο και να φτάσει μέχρι τη συζήτηση γύρω από το πώς ο καθένας αντιλαμβάνεται τη σχέση του με την τέχνη και τη λειτουργία του μέσα στο εργαστήριο. Οι προσωπικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των φοιτητών είναι πολύ σημαντικό ζήτημα.

Παίρνετε πρωτοβουλίες για την οργάνωση εκθέσεων ως εργαστήριο με έργα των φοιτητών;

Μ.Γ: Αυτό είναι μέσα στο πρόγραμμα της εξωστρέφειας και συμμετοχής των σπουδαστών, ώστε να επιτευχθεί ο ρόλος του έργου τέχνης σε σχέση με την κοινωνία και το κοινό. Έχουμε να απαριθμήσουμε πάρα πολλές τέτοιες εκθέσεις. Όποτε μας δίνεται η ευκαιρία την αξιοποιούμε. Εκτός της θεσμοθετημένης έκθεσης έργων των αποφοίτων μας στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, έχουμε οργανώσει, είτε εγώ ή ο Ξενής Σαχίνης, πάρα πολλές ακόμη. Για παράδειγμα, πέρυσι μας κάλεσαν στο Κόδρα να συμμετάσχουμε ως εργαστήριο. Θα ήθελα επίσης να επαινέσω αυτήν τη σημαντικότατη πρωτοβουλία που έχει αναλάβει η εφημερίδα σας μαζί με τη χορηγία των Creta Maris Hotels και άλλων συνεργατών σας, την Μπιενάλε των Φοιτητών των Σχολών Καλών Τεχνών της χώρας μας. Τέτοιου είδους θεσμικές διοργανώσεις είναι υποστηρικτικές προς τις νέες καλλιτεχνικές γενιές, και με αυτήν τη μοναδική προσπάθεια γίνεται μια καταγραφή της νέας καλλιτεχνικής δημιουργίας, των προσπαθειών των σχολών, των τμημάτων τους, των εργαστηρίων και των σπουδαστών. Και αξίζει να αναφέρω ότι από αυτό το ολιγομελές εργαστήριό μας, στα τελευταία 4 χρόνια αυτής της διοργάνωσης, τρεις σπουδαστές μας έχουν καταφέρει να αποσπάσουν ένα δεύτερο βραβείο και δυο επαίνους αντιστοίχως. Επίσης, πρέπει κανείς να δει τη συμμετοχή του σε μια έκθεση σαν ένα μάθημα. Το πώς θα συγκρίνεις, πώς θα τοποθετήσεις, πώς θα διεκπεραιώσεις, είναι πολύτιμες γνώσεις.

Ξ.Σ: Ακόμη, ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να λειτουργήσει αρμονικά η ομάδα, η οποία αναλαμβάνει να στήσει, να μεταφέρει, να ξεστήσει, να συνεργαστεί γενικότερα, αποκαλύπτει πολλές πλευρές των ανθρώπων και χαρακτήρες.

Πώς είναι η προσωπική σας σχέση με τους φοιτητές;

Μ.Γ: Κατά τη γνώμη μου, η διαδικασία του να είσαι κοντά σε νέους ανθρώπους, να μοιράζεσαι, να προσφέρεις αλλά και να παίρνεις είναι μια πολύ αγαστή σχέση με τα πράγματα, όσον αφορά την εκπαίδευση. Αν επιτευχθεί αυτή η σχέση ανάμεσα σε φοιτητή και δάσκαλο τότε μένει ανεξίτηλη στη μνήμη του καθενός ανθρώπου, επιστήμονα ή καλλιτέχνη.

Ξ.Σ: Η διδασκαλία και η συμβίωση με νεότερους ανθρώπους σου δίνουν τη δυνατότητα να προσπαθείς να μένεις νέος, να προσπαθείς να βλέπεις μέσα από τα μάτια τους, να κριτικάρεις τον εαυτό σου λέγοντας τι έκανα και τι δεν έκανα, γιατί αυτοί το σκέφτηκαν και εγώ δεν τόλμησα να το κάνω; Αυτό που λέμε η σοφία των ώριμων χρόνων μπορεί να είναι τελικά η δειλία απέναντι στην ιερή τρέλα των νεότερων ανθρώπων.