Η εμμονή του Henri Matisse να αναθεωρεί τις εικόνες του ήταν ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά της δίτομης βιογραφίας της Hilary Spurling που κυκλοφόρησε το 2005 για τον γάλλο αριστοτέχνη ζωγράφο. Οι πίνακες που δημιούργησε μπορεί να ήταν αρμονικοί, γεμάτοι φως και φαινομενικά αβίαστα δημιουργημένοι, αλλά η αλήθεια είναι πως ο Matisse έφτανε στο αποτέλεσμα που απολαμβάνουμε εμείς σήμερα μέσα από μια πολύ ανήσυχη και αγχωτική εμπειρία.
Οι περισσότερες εκθέσεις για τον Matisse αντανακλούν αυτή την αέναη αναμόρφωση των μοτίβων του, αλλά μέχρι σήμερα καμία έκθεση δεν είχε μελετήσει αυτή την προσέγγιση σε βάθος. Μέσα από 60 ζωγραφικά έργα και 30 σχέδια, το Centre Pompidou στο Παρίσι θα παρουσιάσει ζεύγη από μια σειρά έργων που καλύπτουν ολόκληρη την πορεία του.
Οι μέθοδοι του Matisse προκλήθηκαν εν μέρει από μια φράση του Gustave Courbet:
«Κάποιος οφείλει να είναι σε θέση να ξεκινήσει ένα αριστούργημα τουλάχιστον μια φορά, για να είναι σίγουρος ότι αυτό δεν οφείλεται ούτε στην τύχη ούτε πρόκειται για παιχνιδάκι των συναισθημάτων της στιγμής». Ο Matisse, λέει η επιμελήτρια της έκθεσης Cécile Debray, «είχε εμμονή με τη συγκεκριμένη πρόταση και με την ιδέα ότι πρέπει να αποδείξει στον εαυτό του ότι μπορούσε να επαναλάβει έναν πίνακα».
Η έκθεση παρουσιάζει τους εφευρετικούς τρόπους με τους οποίους ο Matisse αναζητούσε να συλλάβει την ουσία αυτού του θέματος, του «idée première» όπως το αποκαλούσε. Ένα ζευγάρι πινάκων που δημιούργησε στο Παρίσι το 1914 δείχνουν με τον καλύτερο τρόπο αυτή την άμεση μετάβαση από τον νατουραλισμό στην αφαίρεση. Το έργο «Notre Dame», 1914, του Kunstmuseum Solothurn, είναι ένα απαλό ζωγραφικό έργο, που απεικονίζει τη θέα από τον ατελιέ του Matisse στο Quai Saint-Michel στον καθεδρικό, αλλά η νεότερη εκδοχή του ίδιου έργου από το MoMA είναι εκπληκτικά απλοποιημένη, με τον καθεδρικό και την όχθη του ποταμού να έχουν αντικατασταθεί από κάτι περισσότερο από διάγραμμα σε ένα μπλε φόντο.
Η έκθεση περιλαμβάνει πολλές από τις σημαντικές στιγμές της πορείας του Matisse, τους πρώτους πειραματισμούς του με τον φωβισμό, τα έργα από την περίοδο στο Νις το 1920, μια σειρά έργων στο εσωτερικό της βίλας του στο Vence, έως τα Blue Nudes από το 1952. Μεταξύ των αποκαλύψεων της έκθεσης είναι και η επανένωση κάποιων έργων από την έκθεση στη γκαλερί Maeght στο Παρίσι το 1945, στην οποία ο Μatisse παρουσίασε έξι έργα μαζί με τις φωτογραφίες τους που είχε τραβήξει ο ίδιος σε διάφορα στάδια της δημιουργίας τους, μια εντυπωσιακά εννοιολογική προσέγγιση για εκείνη την εποχή.
Είναι άραγε αυτή η έκθεση στο Πομπιντού μια προσπάθεια να αποκατασταθεί το καλό όνομα του Matisse; «Δεν επιδιώκω να αποδείξω ότι ήταν ένας ριζοσπαστικός καλλιτέχνης», δηλώνει η Debray. «Για εμένα δεν είναι μια προσπάθεια να αποκαταστήσω αυτή την μοντερνιστική εκδοχή του, αλλά περισσότερο μια απόπειρα να μείνω πιστή σε αυτό τον υπέροχο στοχαστή της ζωγραφικής».
Διάρκεια έκθεσης έως 18 Ιουνίου.
